25 de janeiro de 2009

Las biaiges dua folhica

Folhicas que yá fazírun la sue biaige [Retrato de Carlos Ferreira]


Era ua fuolha arrincada
por ua tal rabanada
que bolaba,
rodaba,
beilaba,
mas nun s’assustaba.

L aire assopraba por baixo
i chubie cumo un páixaro
a ua nubre
que l’ancubre
i nun çcubre
adonde se chube.

L aire assopraba po riba
i nun bie por adonde iba,
a rodar,
a gritar,
a chorar:
Ai! Bou-me a matar!

Mas la fuolha era lebica,
parecie ua prumica:
aparaba,
aterraba,
i çcansaba

se naide la pisaba.


Fracisco Niebro

23 de janeiro de 2009

SARSAFATE - jogo de scundidas



Este era un jogo de scundidas an que ls garotos se ponien todos an fileira, de pies, ancostados a la parede i l mestre ampeçaba pula squierda batendo-le na cabeça:


Sarsafate fui al mar,
A buscar la rainha,
Para l filho de l Luiç,
Que stá preso pul nariç.
Ls cabalhos a correr,
Las ninas a aprender,
Qual será l mais guapo
Que s’eirá scunder,
Raza, razon,
Farelos a meio teçton.




I l último bai-se a scunder



Ne l fin l último que queda ten que adebinar adonde stan ls outros, senó ten que ls traer a las cuostas.

Deixai passar la banda !

Bien sei quien manda,
an Miranda :
Fernanda mas tamien Armanda.
Deixai passar la banda !

I quien decide, an Sendin:
Balentin i Bajamin...
Mas tamien, sei esso bien:
L miu perrico Çarafin* !

Este chama-se Rantanplan, pul menos nas bersones an francés
de las bandas zenhadas an que l heirói ye un cow-boy chamado Lucky Luke...

* An tiempos, quando miu pai era garoto an Sendin, ne ls anhos quarenta i cinquenta, tenie, el mais l sou armano Abílio dous anhos mais bielho, un perrico chamado Çarafin, “spierto que you sei alhá !”, subretodo para caçar lhiebres i coneilhos, até nas arribas de l Douro, i de que oubi falar mais dua beç, até an França... Se soubisse que inda hai hoije decendientes desse Çarafin nessas aldés i tierras de Miranda, inda era capaç de me deixar catibar you tamien ! Quien sabe ?!
Se un die me calhar tener un perrico, tenerá que se chamar Çarafin !


15 de janeiro de 2009

Anzonas

abion de papel

Ua corrida, un poulo, ua lapada
de papel : eilusion que bolaba
alto, baixo, plainaba. Aterraba
ua beç, dues, binte, cinquenta.
Alantre i atrás andaba
ua criança antretebida. Cuntenta.
Çtraída. Anzonada.


Bi un cachachin, nun jardin...

Retrato de Carlos Ferreira, Sendin 2008.
Hai bárias maneiras de caçar páixaros: un cachachin, por eisemplo !


- Bi un cachachin,
nun jardin,
an Sendin …

- Mas que bien!
You tamien,

á
Juquin !

- Un paçpalhaç
Que sabe bien l que faç…

- Ah, rapaç !
De l que you nun sou tamien capaç !

- I un stornino,
ne l camino pa San Martino,
guapo cumo un nino ….

- Nun sabe el qual puode ser l sou çtino!
Nun ye berdade, Diamantino ?!

Todos esses paixaricos
Son cumo bós, mius filhicos !,
Cuntina a dezir la raposa,
Gústan de lhibardade
Mas tórnan siempre al niu
Quando hai necidade
I ls atormenta l friu…

Ah, tiu !
L que nun bal un niu !
Só quien biu !


Retrato ancuntrado na anternete i a perpósito de l qual nun sei quien ye l outor. Mas se alguien tubir un retrato tamien cumo este cun ua raposa i ls sous raposicos ou se sentir anspirado ou tubir tamien eideias, que mos abise ! Melhor inda se fússen esses animalicos tamien mirandeses, anton nun ye berdade ?!

9 de janeiro de 2009

L LIBRO DA TILA

Rapazicas a ler " L libro da Tila "
de Matilde Rosa Araujo


BALADA DE LAS BINTE RAPAZICAS FRIURENTAS

Binte rapazicas, nó mais,
You bie eilhi ne l beiral:
Tenien cabecica negra
I branquito l'abental.

Binte rapazicas, nó mais,
You bie naquel muro:
Tenien cabecica negra,
Bestidico azul scuro.

Las mies binte rapazicas,
Capicas dezindo adius,
Chegórun na Primabera
I acenhórun d'al pie dius.

Las mies binte rapazicas
Drumien calientes nun niu
Feito d'amor i de tierra ,
De lhama i carino era l feitiu.

Las mies binte rapazicas
Pa l almuorço i l jantar
Tenien cousas pequerricas,
Que apanhában pul aire.

Yá passou la Primabera
Sues horas pequerricas:
I houbo un milagre ne ls nius.
Puis fúrun mais, las rapazicas!

Éran uobos redundicos
Que daba gana beisar:
Uobos adonde habie bidas
I alicas para bolar.

Yá nun son binte rapazicas
Que la lhuç de l Sol acalenta.
Son muitas mais! muitas mais!
Nun son binte, son uitenta!

Despuis uitenta rapazicas
You bie eilhi ne l beiral:
Tenien cabecica negra
I branquito l'abental.

Mas las uitenta rapazicas,
Capicas dezindo adius,
An cierto die de Outonho
Perdírun-se alhá puls cielos.

27 de dezembro de 2008

L SOL

L SOL

L Sol ye luç.
L Sol ye calor.
Ye bater de coraçon.
L Sol ye amor...

25 de dezembro de 2008

Las castanhas, este anho...

Retrato de Carlos Ferreira, Sendin, Nobembre de 2008.

Las castanhas,
este anho,
son cumo to ls anhos:
son castanhas !

Ou cumo ye que queriedes que fússen?

Burmeilhas
cumo ls lábios deilhas…?

Amarielhas
cumo las patrielhas…?

Calientes
cumo las serpientes…?

Nó!
Solo castanhas !
Mas cumo to ls anhos,
pa calcer i tornar felizes,
tanto grandes
cumo petizes !

N.B. Se calha la palabra “petizes” nun ye bien mirandesa. Ye pertuesa, cumo todos sabeis, mas lhembra tamien l francés “petit(s)” i you cumo sou tamien francesa…

Castanhas speciales para dies de fiesta
cumo l Natal i la Passaige d’Anho...

CHOCOLATE DE NATAL

L Choclate de Natal

Oulá, you naci nua manhana de Dezembre. Tenie l feitiu de un Pai Natal i apercebi-me lougo que l Natal staba a chegar. Nua carrinha lebórun-me para un supremercado, onde me ponírun nua parteleira al pie de ls choclates eiguales a mi. Ua nina, que se chamaba Sara, pegou an mi i lebou-me para sue casa. Comiu-me na nuite de Natal cun ls sous amigos e amigas... I assi fui la mi bida, la bida que qualquiera choclate puode tener.

Catarina 9 anhos

4 de dezembro de 2008

COUSAS DE BELZEBU

BELZEBU

Ah,tu!
Cousas de Belzebu.
Iba pula rue.
Ua baca fizo mu
I dou un pu.
Ah,tu!
Cousas de belzebu…

28 de novembro de 2008

Stá a nebar i a gilar !

Nun salgas pa la rue
Que stá a nebar i a gilar
I la raposa a cantar
Comendo anteiro un peru… !

Un zebu i un zulu !
Un canguru i un tatu… !

Ah, tu !


Quien quejir saber mais subre este filme rodado an francés (La raposa i la criança), puode ir a ber l site oufecial de l filme : http://www.lerenardetlenfant.com/ cun bídeos, resumos i eimages mui mui guapas.

22 de novembro de 2008

JOGO DAS ESCONDIDAS

Run, run...

Run,run!
Quicarabonda,
Sala maronda,
Felipe s'isconda!...

20 de novembro de 2008

BARRE... BARRE... VASSOURINHA

BARRE... BARRE... BASSOURICA.

Barre,barre bassourica.
Se barrires bem,

Dou-te un Bintém.
Se barrires mal,
Dou-te un real.

Salta pulga na balancia,
Dá un supiro
I pon-te an Francia.

Ye l jogo de las scundidas!...

17 de novembro de 2008

Naquel jacarandá...


- Naquel jacarandá,
quien cantará,
al Dius-dará,
yá quantá:
un bichá
ou un sabiá ?

- Bá! I quien saberá ?!
Alá ?
Ouxalá ?
Iemanjá ?
Á Obama…

- “Yeah”!
Ne l Pará,
Ceará,
Alabama,
i mais outros sítios que you sei alhá !

- Ah !
« Saravá » !



N.B. Oulá !

1. « Yeah » corresponde a « yes » (si) ne l anglés falado.
2. « Saravá ! » segnefica « Biba ! » ne ls rituales de ourige africana ne l Nordeste de l Brasil.
3. « Iemanjá, reina de l mar, ye tamien cunhecida por dona Janaína, Inaé, Princesa de Aiocá i Maria, ne l paralelismo cula relegion católica. Aiocá ye l reino de las tierras misteriosas de la felcidade i de la lhibardade, eimage de las tierras natales de la África, suidades de ls dies lhibres na floresta. », Jorge Amado.


14 de novembro de 2008

ONDE ESTÁS ?

ADONDE STÁS ?

Este era un jogo que se fazie muito i que serie un modo de eisercitar ls garotos. Ponien-se dous garotos cuostas cun cuostas, apuis un amarraba-se para l outro quedar an riba i ampeçaba un diálago antre eilhes. Perguntaba l que quedaba por baixo:

- Adonde stás?
- An gametas.
- Darás deilhas?
- Darei, darei…
-Pon-te alhá q’you çcansarei.

I íban trocando de posiçones até aguantáren.

4 de novembro de 2008

JOGOS - 1


Acustados a ua parede, ls garotos scónden las manos, anquanto un bai batendo nas cuostas deilhes i dezindo:

Da cá essa manita!...
Comiu-la la gatica!...
Da cá essa manota!...
Comiu-la la gatoca!...

Diç las bezes que fúrun percisas até passar por todos ua beç i cuntina até acabar ls bersos.
Onde acabar, este ten que lhebar a las cuostas l que stá antes, que pon a la mostra un númaro de dedos i que l bai perguntando quantos son, solo acaba de l lhebar quando acertar.

30 de outubro de 2008

Barre, barre, bardeirico !



Retratos de Carlos Ferreira, Sendin, Feira de ls Grazes, Outubre de 2008


Todos ls anhos an Sendin, na feira anual de l Grazes que ye questume fazer-se na fin de l més de Outubre, tradecionalmente ne l die 30 anque este anho la data tubisse passado a ser na redadeira fin de sumana de l més, hai giente que ben a amostrar burricos mui bien purparados i albardados, alguns deilhes cun alforjas chenas de bardeiros, uns feitos cun milho, outros cun galhicos de gingeira, cumo puoden ber nestes trés retratos que fúrun tirados por Carlos Ferreira, sendinés cumo you, na praça, delantre de la eigreija.
Ye un acuntecimiento essa feira anual: ye ralo ber hoije an die tantos burricos na praça de la nuossa bila, assi tan bien purparados. Ye cumo se fusse die de fiesta para eilhes !

Mas falemos tamien de ls "bardeiros" que siempre serbírun i inda sírben para barrer las prieças de casa ou até las rues; tamien se diç "baleios" i sírben para "baliar", dues palabras que se parécen muito cun "balai" i "balayer", dambas dues francesas, cun sentido eiquibaliente a essas dues de l Mirandés. L que amostra bien que la çtáncia que puode haber antre las lhénguas ye por bezes menos grande que l que un pensa.

Mas l que ye que le podemos dezir a esses bardeiros sendineses ou até mirandeses, a cada un deilhes ?
Quien sabe até se un nun mos bai a respunder...

- “Barre, barre,
Bardeirico!
Se barres bien
Bás pa Sendin.
Se barres mal
Bás pa l Seixal !”

- “Nó, nó!, diç l bardeirico,
nas alforjas dun burrico,

L que me bal
Ye l Barrocal ,
L Rosal
I l Çaramal .

Mas tamien este animal
Que nun lhieba nada a mal
I beila siempre ne l arraial,
De l Anho Nuobo al Natal.

Todo esto ye normal,
Nesta aldé de Pertual !
Dai-me anton un rial
Porque bien sei l que bal !”


N.B. L Barrocal, l Rosal i l Çaramal son chamadeiros de l termo de Sendin cumo talbeç de outros lhugares de las tierras de Miranda i tamien de Pertual.

22 de outubro de 2008

Arble-Naranjeira



















Quiero dezir-bos que nun fui an Zenízio que you coinci esta arble, la sue frol i l sou fruito.
Nun las habie, nien sei s’agora las hai. Cumequiera nó. Cuido que ten haber cul sítio, aqueilha tierra ye mui praina, sien sierros nien lhadeiras para haber fundeiros adonde haba amornadeiros queilhas gústan muito. Debe ser ua arble que quier muitos mimos de l tiempo, l termo de Zenízio ye bentaneiro.
Digo you.
Mas you coinci-las, mie abó de las saias, Flesbina, ouferecemos muitos fruitos, nun sei cumo fazie, mas de beç anquando alhá benien naranjas.
Miu pai tubo ua baca que le chamaba naranja.

20 de outubro de 2008

La fiesta de l caracol

Pintura birtual de Manuol Bandarra



Bai ua fiesta d’arromba
pula aldé de ls caracoles
uns jógan a ber quien zomba
outros cómen uobos moles

hai un que toca la gaita
outro caixa culs cornicos
ua lezma toca fraita
las conchas son ls bumbicos

todos gústan de beilar
la balsa i l repasseado
apuis pónen-se a cantar
anriba dun trabiado

l caracol fogueteiro
bota çcargas fuogo preso
siempre ampeça cun morteiro
i ten l lhume siempre aceso

ye meia nuite passada
quando ampeça l rock an roll
música mui anjeitada
pa l beilar dun caracol

d’hora an hora todo para
a comer mui buns manjares
uns colgados dua bara
outros presos an guelhares

mas l melhor de la fiesta
son las belozes corridas
ténen todos tanta priessa
qu’hai siempre falsas partidas

Ye solo a la purmanhana
ye solo al rumper de l sol
que s’acaba tan galana
festica de l caracol.

13 de outubro de 2008

L RIU

L RIU
L riu
-"Tenes friu? Bai al riu,
Q'alhá stá tou tíu.
Cun la manta cagada
I l culo al friu..."

8 de setembro de 2008

Tic, Tac

Sfregando l reloijo

Diç l tiempo al reloijo:
- Á reloijo nun me cortes, nun me cortes cun tue sierra tan afilada. Ten pena de mi.
- Perdona, mas ten que ser. Ten que ser assi.
- Mas porque ye que ten que ser assi? Assi an segundos? Porque ye que me cortas tan delgadico?
- Isso ye que nun sei. Se calha ye para fazer caldo de berças.

Adaptado de Mário Castrim no sou lhibro Histórias com Juízo

23 de julho de 2008

L lhobico que perdiu la mai

Pintura birtual de Manuol Bandarra



Ua beç un lohbico
andaba solico
todo perdidico
nun cierto adilico.

Perdiu la sue mai
matórun-le l pai
agora diç, ai!
Para adonde bai?

Ye tan pequerrico
galano, fofico
cumo un nobelhico,
cumo un cordeirico.

Bamos a pensar:
cumo l ajudar,
para nun chorar
i sue mai achar?

17 de julho de 2008

LA STÓRIA DE JUAN CATRINO (2)


( cuntinaçon )


Alhi ua temporada,
Trouxe-lo siempre ne l sentido.
Passado un pouco de tiempo
Yá todo se me habie squecido.

Apuis deixaba las bacas,
An muitas de las oucasiones,
Iba por aqueilhas tierras,
Solo a roubar melones.

You roubaba melones
Roubaba fusse el a quien.
Passado un pouco de tiempo,
Caros melones me salien.

Anton a la mie selombra
Quantos éran que roubában?
Mas solo Juan Catrino,
Todos melones pagaba.

14 de julho de 2008

LA STÓRIA DE JUAN CATRINO


LA STÓRIA DE JUAN CATRINO

Quando you era pequeinho,
Diç anhos tenerie,
Nunca me quijo squecer,
L que me passou un die.

Miu pai mandou-me,
Cun las bacas pal prado.
Anjoldei-me cun rapaç
I deixei l portilho stapado.

Bin para casa a la tarde,
Sin saber mais de las bacas
I a la spuosta de l Sol,
Lhebei ua de las tales casacas.

Dezie mie mai para miu pai,
Mira que tu matas l filho,
Mas el que arrespondiu?
Que las bacas habien comido l milho.

Tornou a dezir mie mai,
Mira que tu matas l rapaç,
Mas el que arrespondiu?
Ye para ber se outra nun faç.

Porradas i mais porradas,
An riba de l miu cuorpo,
Miu pai quando me deixou,
You yá staba cumo muorto.

(cuntina)

3 de julho de 2008

L rei sol

Nace no cielo çcampado
antre montes ou praineiras
i mesmo que steia anubrado
fai apagar las candeias.

Ye l rei, l senhor que manten
las árboles berdes, lampion que susten
la bida na tierra, ne l mar
to los dies siempre siempre a alumiar.

Stá ne l meio. Alredor son
uito bolas a las buoltas antre el i Pluton:
Marcúrio, Bénus, Tierra, Marte,
por séren de drento quédan a la parte;

Júpiter l maior, anielhos an Saturno;
corres tamien las hai an Urano i an Neptuno.
Más las lhunas a brilhar,
meteoros, cometas a relhampar.

Esto todo junto ye l Sistema Solar.