7 de Novembro de 2009

Chicha, toucino i caldico... cun fuolhas de manjerico



− Quien ye que bai a gustar
dun cachico de toucino ?
− Quien ye que bai a gustar
bai a ser abó Catrino !

− I quien ye que bai a gustar
dun cachico de marrana ?
− Quien ye que bai a gustar…
Bás a ser tu, abó Ana !

Mas abó…

Nun ye só de toucino
que gusta abó Catrino !
Mais que l sabor a unto
de l que gusta ye de presunto !

− I tu, miu amor, miu anjico,
quando ye que l comes l caldico ?
Stá tan buono i calentico !
Anda alhá, miu garotico !

− Ai, nó, nó, abó !
Nun l quiero l tou caldico,
até cun fuolhas de manjerico !

Dá-me mas ye un cachico
de pito ou de cordeirico
cun esse sabor, abó Ana,
a fuolhas de hourtelana.

Será mesmo un anjico
para te dar un beisico
tou querido ninico…

Manolico !




18 de Julho de 2009

O LEÃO E O JAVALI


L LHION I L COCHINO BRABO
Durante l berano, quando cun l calor aumenta la sede, acudírun a beber a ua fuonte un lhion i un cochino brabo.
Scutírun subre quien deberíe ser l purmeiro a beber, i de la çcusson passórun a ua luta de muorte.
Mas, nun momiento de çcanso, bino ua nubre de abes salbaiges a la spera de algun bencido para l comer.
Anton, pensando bien, dezírun:
- Mais bale que seiamos amigos i nó pasto de ls abutres i de ls cuorbos!

Las lutas einutles sólo sírben para anriquecer i alimentar als sous spetadores.

10 de Julho de 2009

A ÁGUIA E A RAPOSA


LA ÁGUILA I LA RAPOSA

Ua águila i ua raposa que éran mui amigas decidírun bibir juntas con la eidea de que esso reforçaríe la sue amisade. Anton l’águila scolhiu ua árbole mui alta para poner alhí ls sous huobos, al miesmo tiempo que la raposa parie ls sous filhos debaixo de uas çarças subre la tierra al pie de la miesma árbole.
Un díe que la raposa saliu a buscar comida, l’águila, que staba chena de fame caiu subre las çarças, lhebou ls raposicos, i eilha i las sues crías regalórun-se cul banquete.
Regressou la raposa i l que mais le custaba era nun se poder bingar.
Cumo podrie eilha, sendo un animal terrestre, sien poder bolar, perseguir a un que bolaba? Tubo que cunformar-se cun l usual cunsolo de ls fracos i ampotentes - maldezir de loinje a la sue agora einemiga.
Mas nun passou muito tiempo para que l’águila recebiera l pago de la sue treiçion contra la amisade. Ancuntrában-se ne l campo uns pastores sacraficando ua cabra; caiu l’águila subre eilha i lhebou ua bíscera que inda cunserbaba fuogo, colocando-la ne l sou niu. Bino un fuorte biento i pegou fuogo a las palhas de l niu i tambien als sous pequeinhos aguiluchos, que inda nun sabíen bolar, ls quales caírun al suolo. Corriu anton la raposa i tranquilamente comiu todos ls aguiluchos, mesmo delantre de ls uolhos de la sue einemiga.

Nunca treiciones la amisade sincera, puis se l fazires, tarde ou cedo de l cielo chegará l castigo.

9 de Julho de 2009

IR !





Marília quier ir até la Sicília
Cidália até l’Oustrália
Tomásia até la Ásia
Natércia até la Pérsia
Deolinda até la Índia
Simon até l Japon
Jesé até la Guiné
Anrique até Moçambique…

I you…
(i sei bien quien sou !)
adonde ye que bou
porque para quedar onde stou
nien un teston dou ?!

Bou…
(inda aqui stá quien falou !)

… até Glasgow !

« Go »
!

8 de Julho de 2009

Risa


Gostarie
de dezir a Marie

que Nuno
ye un rapaç buono

Mas Teresa
que ye mirandesa

sabe que a Elisa
yá le dá la risa… !

7 de Julho de 2009

ZEUS E OS CARVALHOS


ZEUS I LS CARBALHOS

Queixában-se ls carbalhos a Zeus nestes modos:
- Nun sabemos para que bemos la luç, pus stamos spuostos, mais que todas las outras árboles, als golpes de ls machados.
- Bos miesmos sodes ls outores de la buossa zgracia, arrespondiu Zeus, se nun dírades la madeira para fabricar ls cabos, las bigas i ls arados, l machado bos respetaríe.

Antes de culpar ls outros de ls nuossos males, miremos antes se nun ls cousamos nós miesmos.

6 de Julho de 2009

De l que ye que gusta... ?




De l que ye que gusta…

1.
… Lúcio ?
D’oubir cantar un rabo-rúcio.
… Jaquin ?
De ber bolar un cachachin.
… Marie ?
De quedar cun Paulo to l die.
… i Manel ?
De se casar un die cun Sabel !

2.
... Jesé ?
De passar la tarde ne l café.
... Eiduardo ?
De cantar i trobar cumo un bardo.
... Catrino ?
De tocar fraita i biolino
... i Alfredo ?
De ir a la missa, credo !

N.B. Cumo yá mos splicou nun hai muito tiempo Lápeç de Piedra (Alcides Meirinhos), a esse paxarico que ls Sendineses cháman "cachachin" ls moradores de San Martino dan-le l nome de "mejanguina", palabra que se parece muito por eisemplo cula palabra francesa "mésange" i que ye puls bistos de ourige germánica.


5 de Julho de 2009

A LEBRE E A RAPOSA


LA LHIEBRE I LA RAPOSA

Dixo un díe ua lhiebre a ua raposa:
-Podríes dezir-me si realmente ye cierto que sós mui ganaciosa, i porque te cháman la anganhadora?
-Se quieres saber-lo, dixo la raposa, cumbido-te a cenar comigo.
Aceitou la lhiebre i seguiu-la; mas al chegar a casa de la raposa bio que nun habíe mais cena que la miesma lhiebre. Anton dixo la lhiebre:
-Al fin cumprendo para mi desgracia de adonde ben l tou nome: nun ye de ls tous trabalhos, mas de ls tous anganhos!

Nunca le piedas liçones als aldrabones, para nun seres tu l tema de la liçon.

4 de Julho de 2009

O CÃO E A LEBRE



L PERRO I LA LHIEBRE


Un perro corrie afanado atrás de ua lhiebre, mas al cabo de ua larga corrida, dou-se por bencido. Un pastor que l biu parar, fazie caçoada del dezindo-le:
-Essa pequeinha ye la melhor corredora de ls dous.
Mas l perro replicou:
-Tu ye que nun bes la çfréncia antre nós. You solo corrie por algo para la cena, mas eilha corrie por la sue bida.

Un maior anteresse dá motibo para un maior sfuorço.

29 de Junho de 2009

A RAPOSA E AS UVAS


LA RAPOSA I LAS UBAS

Staba ua raposa cun muita fame, i al ber colgados de ua parreira uas ubas bien galanas, quijo agarrar-las cun la boca.
Mas nun podendo chegar-le, fui-se ambora dezindo:
- Nun préstan, stán tan berdes que nin ls perros las puoden comer!

Nunca pongas la culpa als outros de l que nun sós capaç de fazer.

27 de Junho de 2009

O LEÃO - O REI BOM


L LHION - L REI BUONO

Habíe un lhion que nun era ambejoso, nin cruel, nin biolento, mas tratable i justo cumo ua buona creatura, que chegou a ser rei.
Durante l sou reinado fizo-se ua reunion giral de ls animals para se desculpáren i perdonáren-se uns als outros. L lhobo dou la paç al cordeiro, la pantera al camelo, l tigre al corço, la raposa a la lhiebre, etc.
La lhiebre dixo anton:
- Siempre sperei ber chegar este díe, para que ls andebles seiamos respeitados cun justicia por ls mais fuortes.
I lhougo se botou a correr l melhor que puodo.

Quando nun stado se pratica la justicia, ls houmildes púoden bibir tranquilos, mas nun se dében scuidar.

2 de Junho de 2009

Tintin por tintin



− Cuntar todo “tintin por tintin“
Cumo datrás alguns fazien
Darie ua stória sien fin,
Nun ye berdade, Custantin ?

− Mira, Ana…
Bonda que la cunta dure ua manhana
Ou melhor inda : ua sumana,
An Sendin, Miranda ou Bila Chana,
I que la lhéngua bien galana
Seia mirandesa, central ou tamien raiana,
Sendinesa, se quejires, mas defrente de la de Spanha .

− Mui bien, Custantin.
Mas yá stamos na fin !

− Bó!
Nó, Ana !
Bemos-mos manhana,
An Bila Chana.
Hai alhá ua fuonte que siempre mana
I mie casa de telha bana
ye ua berdadeira casa trasmuntana !


− Stá bien, Custantin !
Mas lhiebo tamien,
Tal i qual cumo Tintin,
L miu perrico Çarafin,
Até al chinchin !,
Para que nun quede an Sendin,
El solico ! Sien alguien !
I sabes esso bien :
Houbo mesmo até quien
Me l oufreciu ne l San Balantin.

− Ne l San Balantin ??!!
Mas anton quien ?
Jaquin ? Bajamin ?

− Alguien, Custantin,
Alguien !

− Bien …
Trai anton Çarafin…
Apuis splicas-me todo
tintin por tintin.
I que me dizes tamien
Dua biaige a Berlin ?

− Si!
I tamien a Pequin !

1 de Maio de 2009

O LAVRADOR E A CEGONHA

LA CIGUONHA I L LHABRADOR

Un Lhabrador puso rateiras ne l sou terreno acabado de sembrar i caçou ua quantidade de gralhas que beníen a comer las semientes. Mas antre eilhas ancuntraba-se ua ciguonha, la qual habíe partido ua pata na rateira i que rogaba al lhabrador para le cunserbar la vida:
- Rogo-te, labrador – dezíe, - sólo por esta beç. Nun me mates, you nun sou ua gralha, sou ua ciguonha, ua abe de eicelente carátere, i sou mui buona filha. Mira tamien para las mies prumas, que nun son cumo las dessas gralhas.
L lhabrador rindo-se dixo:
- Será todo cumo dizes, mas you sólo sei esto: Cacei-te junto cun estas ladronas, las gralhas, i por tanto morirás junto cun eilhas.

Quien se associa cun un malbado, tenerá l mesmo fin qu’el.

5 de Abril de 2009

O EMBUSTEIRO

L AMBUSTEIRO

Un home doliente i de poucos haberes prometiu a ls diuses, sacraficar-les cien buis se l salbássen de la muerte. Querendo poner a la proba l doliente, ls diuses ajudórun-lo a recubrar la salude, i l home lhebantou-se de la cama. Mas cumo nun tenie ls cien buis, fizo-los cun sebo i lhebou-los a sacraficar a un altar, dezindo:
-Eiquí teneis, oh diuses, la mi oufrenda!
Ls diuses decedírun tambien anganhar l ambusteiro, i mandórun-le un suonho que l mandaba deregir-se a la borda de l mar, adonde ancuntrarie mil monedas de prata.
Nun podendo contener la sue alegrie, l home corriu a la praia, mas alhí caiu en las manos de uns piratas que lhougo l bendírun. I fui assí que ancuntrou las mil monedas de prata.


Quien trata de anganhar, acaba anganhado.

23 de Março de 2009

L LHION I L BOIEIRO

Un boieiro que apacentaba ua buiada perdiu un bitelo. Buscou-lo, por ls alredores sien l’ancuntrar. Anton pormetiu-le a Zeus sacreficar-le un chibo se çcrubrisse quien l habie roubado.
Antrou nun matagal i biu un lhion quemendo l bitelo. Lhebantou assustado las manos al cielo gritando:
- Oh grandioso Zeus, antes pormeti sacreficar-te un chibo se ancontrasse l lhadron; mas agora pormeto-te sacreficar un bui se nun me deixares caer nas garras de l lhadron !

Quando percurares ua soluçon, ten presente que al ancuntrar-la, esta por su beç puode cumbertir-se noutro porblema maior.

20 de Março de 2009

LA ÁGUILA DE ALA CORTADA I LA RAPOSA

Cierto die un home caçou ua águila, cortou-le las alas i soltou-la ne l curral junto cun las sues pitas. Pesarosa, l’águila, que fuora poderosa, amarraba la cabeça i passaba sien quemer: sentie-se cumo una raínha ancarcelada.
Passou outro home que la biu, agradou-se deilha i decediu cumpra-la. Arrincou-le las prumas cortadas i deixou-se-las crecer de nuobo. La águila, mal se biu cun las sues alas, alhebantou bolo i acaçou ua lhiebre para se la lhebar, en agradecimiento, al sou lhibertador.
Biu-la ua raposa i ampeçou a acunselha-la para mal deziendo-le:
- Nun le lhiebes la lhiebre al que te lhibertou, lhieba-la antes al que te acaçou; puis l que te lhibertou ya ye bueno sien agradecimiento. Percura antes agradar al outro, nun baia apanhar-te de nuobo i te corte, por i, las alas outra beç.-

Trata siempre cun respeito a tous bienfeitores, i por coutela manten-te loinje de ls malbados que dízen fazer l que ye melhor por cumenéncia.

18 de Março de 2009

LA ÁGUILA I L SCARABEILHO

Staba ua lhiebre sendo perseguida por ua águila, i bendo-se perdida pediu ajuda a un scarabeilho, para que la salbara. L scarabeilho pediu a la águila que perdonara a la sue amiga. Mas la águila, çpreziando la ansegnificancia de l scarabeilho, comiu la lhiebre na sue preséncia.
Zde anton, buscando bingar-se, l scarabeilho ouserbaba ls lhugares adonde la águila ponie sous uobos, i fazendo-los rodar, atiraba-los abaixo.
Bendo-se la águila scamugida de l lhugar para adonde quiera que fuora, recurriu a Zeus pedindo-le un lhugar seguro para poner ls sous uobos. Zeus oufreciu-le que ls ponisse ne l sou regaço, mas l scarabeilho, bendo la tática scapatória, fizo una bolica de barro, bolou i deixou-la caer subre el regaço de Zeus. Este lhebantou-se para sacudir aqueilha sujidade, i deitou por tierra ls uobos sin dar de cuonta.
Zde anton, las águilas nun pónen uobos ne l tiempo an que sálen a bolar ls scarabeilhos.

Nunca çprézies l que parece ansigneficante, puis nun hai ser tan fraco que nun puoda fazer-te danho.

14 de Março de 2009

O PASTOR A ÁGUIA E O CORVO

L cuorbo
Botando-se zde l cielo, ua águila agarrou un cordeirico.
Un cuorbo biu i tratando de eimitar la águila, botou-se subre un carneiro, mas cun tan mal coincimento dessa arte, que las sues garras se anredórun na lhana, i nien mesmo batendo las sues alas cun toda la fuorça cunseguiu soltar-se.
L pastor bendo l que sucedíe, caçou l cuorbo, i cortando-le las puntas de las alas para que nun bolasse, lhebou-lo als sous ninos.
Preguntórun-le ls sous filhos que classe de abe era aqueilha, i dixo-les:
- Para mí, sólo ye un cuorbo; mas el, cuidaba que era ua águila.

Pon tou çfuorço i dedicaçon para l que realmente stás porparado, nó ne l que nun sabes.

9 de Março de 2009

L BUI I L RATO

Un bui fui mordido por un rato i anraibado por la mordedura, tentou caçar l rato. Mas l rato lhougo achou un buraco, onde se scunder.
Anque l bui tenga scabado las paredes con sous cuornos, cansou-se antes que pudiera agarrar l rato, i ponéndo-se de zinolhos, quedou-se a drumir an pie de l buraco.
L rato assomou -se, saliu debagarico, mordiu-lo outra beç, i tornou pal buraco. L bui alebantou-se, i nun sabendo que fazer, quedou mui tristico.
Anton l rato dixo: -Ls grandes nin siempre gánhan. Hai momentos an que ls pequeinhos i houmildes son ls mais fuortes para fazer sus açones.

Nunca çprezes l valor de ls pequeinhos.

(Fábula de ESOPO)

8 de Março de 2009

La formiga d'ala i la formiga furona


Pintura digital de manuol Bandarra




Staba ua formiga d’ala

a caçuar dua prima

que passaba l die anteiro

a scabar ua ancha sala

i a fazer mui grande rima

al redor de l formigueiro:



- Cuitada de ti, tan triste

ye tue bida a trabalhar

nesses tunes que sfuracas!

Cousa mais guapa yá biste

do que l miu alto bolar

muito por riba las bacas?



I la formiga furona

mui triste cula sue sina

inda mais triste quedaba

cun aqueilha figurona

que nun mexie ua china

i cun nada se relaba.



La formiga d’ala un die

staba an riba dun palhaço

culas sues alas tan chena

que nien biu quien la comie

s’un bichá ó un picanço.

Bendo esto, mui serena,



fui la formiga furona

a correr pa l sou buraco

dezindo cun sues maleitas:

cumo bai la figurona

bolar an tan scuro saco?

Nun hai formigas purfeitas!

Fracisco Niebro

1 de Março de 2009

LA NINA

L die staba cralo

L die staba cralo,
L monte cheno de froles;
Los paxaricos cantában
Las sues cantigas d’amores.

La nina apanhaba froles,
I arranjaba sous ramicos,
I cantaba sues cantigas
A par de los paxaricos.

(Francisco Meirinhos – abade de Ablanoso i natural de San Martino)


La nina apanhaba froles

18 de Fevereiro de 2009

Fui este anho, ne l Berano...

Até ls anjos tócan música… la gaita por eisemplo !
(Fresco çcubierto an 1947, an Fráncia, ne l departamiento de Haute-Loire, an Blassac, nua eigreija gótica de ls seclos XIII i XIV)

Fui este anho,
ne l Berano,
a Zenízio.
Un paraíso !

Mas purmeiro...
Fui até esse paradeiro
que ye la Quinta de Cordeiro.
Staba alhá un gaiteiro
que achei bien porreiro !

De l que gusto…,
dixo-me el,

Ye quando a la mi gaita
se junta l bombo,
la fraita, la caixa
i la pandeireta.

I que las rapazas,
todas admiradas,
Ai las rapazas !,
scúitan i sónhan
i nun resísten tamien an beilar...

I you...
Bota a tocar !

Decumiento sien andicaçon de l outor i de la era eisata mas cul seguinte títalo : « Ls anstrumientos na Eidade Média (antre ls quales la gaita) inda ousados ne l seclo XIX na música tradecional » ; decumiento ancuntrado neste sítio francés subre anstrumientos tradecionales ousados na Probença, Sul de la França. www.zictrad.free.fr/.../Cours/instruments.htm

N.B. Gustei destas dues eimages mas para bien dezir tamien tenerie gustado eilustrar este miu poema mirandés cun retratos tirados nas tierras de Miranda... retratos de gaiteiros i de rapazas mirandesas. Un die, spero bien que si.

25 de Janeiro de 2009

Las biaiges dua folhica

Folhicas que yá fazírun la sue biaige [Retrato de Carlos Ferreira]


Era ua fuolha arrincada
por ua tal rabanada
que bolaba,
rodaba,
beilaba,
mas nun s’assustaba.

L aire assopraba por baixo
i chubie cumo un páixaro
a ua nubre
que l’ancubre
i nun çcubre
adonde se chube.

L aire assopraba po riba
i nun bie por adonde iba,
a rodar,
a gritar,
a chorar:
Ai! Bou-me a matar!

Mas la fuolha era lebica,
parecie ua prumica:
aparaba,
aterraba,
i çcansaba

se naide la pisaba.


Fracisco Niebro

23 de Janeiro de 2009

SARSAFATE - jogo de scundidas



Este era un jogo de scundidas an que ls garotos se ponien todos an fileira, de pies, ancostados a la parede i l mestre ampeçaba pula squierda batendo-le na cabeça:


Sarsafate fui al mar,
A buscar la rainha,
Para l filho de l Luiç,
Que stá preso pul nariç.
Ls cabalhos a correr,
Las ninas a aprender,
Qual será l mais guapo
Que s’eirá scunder,
Raza, razon,
Farelos a meio teçton.




I l último bai-se a scunder



Ne l fin l último que queda ten que adebinar adonde stan ls outros, senó ten que ls traer a las cuostas.

Deixai passar la banda !

Bien sei quien manda,
an Miranda :
Fernanda mas tamien Armanda.
Deixai passar la banda !

I quien decide, an Sendin:
Balentin i Bajamin...
Mas tamien, sei esso bien:
L miu perrico Çarafin* !

Este chama-se Rantanplan, pul menos nas bersones an francés
de las bandas zenhadas an que l heirói ye un cow-boy chamado Lucky Luke...

* An tiempos, quando miu pai era garoto an Sendin, ne ls anhos quarenta i cinquenta, tenie, el mais l sou armano Abílio dous anhos mais bielho, un perrico chamado Çarafin, “spierto que you sei alhá !”, subretodo para caçar lhiebres i coneilhos, até nas arribas de l Douro, i de que oubi falar mais dua beç, até an França... Se soubisse que inda hai hoije decendientes desse Çarafin nessas aldés i tierras de Miranda, inda era capaç de me deixar catibar you tamien ! Quien sabe ?!
Se un die me calhar tener un perrico, tenerá que se chamar Çarafin !